Muzeum Południowego Podlasia

Wystawa czasowa „Zaczerpnięte inspiracje. Krystyna Dyrda-Kortyka”

15 maja- 30 września 2021.

„Po okresie tworzenia klasycznych form tkackich i stosowania technik im pokrewnych, jak aplikacja, haft, kolaż, wreszcie mieszanina tych technik, odkryła dla siebie […] nowy obszar fascynacji. Jest nim „papierowa pasja”, trwająca od 1993 roku, to znaczy od poznania tego tworzywa w różnych jego stadiach. Mowa tu bowiem o papierze własnoręcznie przez Artystkę przygotowanym lub papierze czerpanym, pochodzącym z Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, o znakomitych właściwościach kreacyjnych. Ten lekki, świetlisty, a równocześnie mocny materiał kryje w sobie – zdaniem artystki – liczne możliwości kształtowania i utrwalania formy”.

prof. Irena Huml

„Zaczerpnięte inspiracje. Krystyna Dyrda-Kortyka”

Ekspozycja „Zaczerpnięte inspiracje”, na której prezentujemy prace Krystyny Dyrdy-Kortyki to jedna z najnowszych propozycji naszego Muzeum, która dostępna będzie od 15 maja do 31 sierpnia w salach oficyny zachodniej, w ramach wystaw czasowych. Z twórczością związanej z Wrocławiem i tamtejszą Akademią Sztuk Pięknych Artystką mieliśmy już możliwość spotkać się w 2013 r. na wystawie pt. „Ogrody pamięci”. Tym razem zachęcamy do zapoznania się z niezwykłą grupą prac, które choć powstają z połączenia wielu materiałów łączy jedno wspólne tworzywo, jakim jest papier czerpany, również ten własnoręcznie przygotowywany przez Artystkę.

Przygoda z czerpaniem papieru, jak można byłoby określić tę ścieżkę twórczości, którą od blisko 20 lat podąża Krystyna Dyrda-Kortyka, rozpoczęła się dla niej w roku 1992, kiedy to równocześnie z twórczością w tkaninie artystycznej, zaczęła odkrywać papier jako medium. Wzięła wówczas udział w warsztatach czerpania papieru zorganizowanych na ASP w Łodzi, w pracowni prof. Kazimiery Frymark-Błaszczyk. Zajęcia te prowadziły trzy meksykańskie artystki: Androna Linartas, Carmen Toledo i Margarita Guiterrez. Konsekwencją tych spotkań były później próby we własnej pracowni, gdzie powstała m.in. praca „Błękitne żywioły”, prezentowana na obecnej wystawie.

Spotkania w Łodzi stały się dla artystki impulsem do dalszych poszukiwań, które skierowały ją do Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju (w tamtym czasie zarządzanego przez dyr. Bożenę Makowską) oraz na międzynarodowe spotkanie artystów sztuki papier IAPMA (International Association of Hand Papermakers and Paper Artists – stowarzyszenie zarejestrowane w 1986 r. w Leopold Hoesch Muzeum w Düren, którego głównym celem jest wymiana informacji na temat ręcznie wytwarzanego papieru, sztuki papieru oraz dzielenie się doświadczeniami na ten temat poprzez publikacje, spotkania, wspólną pracę, konferencje i wystawy), które odbywało się w Dusznikach-Zdroju.

Od 1998 r. Artystka zaczęła regularnie, dwa razy w ciągu roku, wyjeżdżać na warsztaty czerpania papieru do Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju. Początkowo z młodzieżą z policealnego studium ABRYS we Wrocławiu, gdzie była nauczycielką. Coroczne wyjazdy grupowe aż do 2005 r. pozwoliły Artystce realizować własne doświadczenia w tej technice.

„Papier piąty żywioł – Papierowa sfera” – to wystawa sztuki papieru, która prezentowana była w 2003 r. w galerii BWA w Bielsku Białej, gdzie K. Dyrda-Kortyka pokazała dużą pracę (205cm x 165cm) pt. „Rytmy i znaki”, obecnie również prezentowaną na naszej wystawie.

Później – od 2006 r. – wraz ze słuchaczkami Akademii Sztuki Trzeciego Wieku, którego była współzałożycielką, rozpoczęła realizację programu edukacyjnego w zakresie czerpania papieru. W ramach dwudniowych plenerów czerpania papieru z grupą około 10 osób dwa razy do roku razem tworzyły papierowe prace.

Artystka posługując się naturalnymi materiałami (len, juta, trawa, wiklina, sznurek, papier) tworzy oryginalne kompozycje reliefowe oraz formy przestrzenne. W ciągu ponad 20 lat doświadczeń powstało wiele prac w połączeniu z materiałami takimi jak: papier ryżowy, juta, papier shibori, suche i przetworzone rośliny, siatki syntetyczne itp.

Tak Artystka opowiada o swoim procesie twórczym: – Na wyczerpanym arkuszu papieru, który pozostaje na sicie, układam kompozycję – kolaż z różnych materiałów i częściowo pokrywam ją masą papierową dla połączenia z podłożem. Po jej wysuszeniu powstaje jednorodna płaszczyzna.

Krystyna Dyrda-Kortyka czerpanie papieru określa kreacją w materiale, inspiracją z natury. – Przystępując do pracy, w wyobraźni mam tylko pomysł, czasem bardzo różny od późniejszej realizacji – wyjaśnia. – Sama technika wymaga ode mnie szybkiej decyzji, kompozycyjnej świeżości, co jest najbardziej fascynujące. Drugą przyczyną, dla której ta technika jest tak pasjonująca, to nie do końca przewidywalny efekt końcowy, ponieważ kompozycja, która powstaje na sicie zostaje następnie wyłożona na deskę i odciśnięta pod prasą, a ostateczny efekt działań widoczny jest dopiero po wysuszeniu pracy.

Inspiracją bywa również nastrój dzieł innego artysty. Prezentowane na wystawie prace tytułowane „Drzewa nad wodą” inspirowane są pejzażami w czerniach i szarościach prof. Stanisława Baja. Z kolei prace przestrzenne powstawały często jako odpowiedź na temat wystawy, w której Artystka chciała uczestniczyć, ale również jako pomysł, który był bliski jej wcześniejszym realizacjom przestrzennym, np. „piramidy”, zrealizowane najpierw jako formy w technice tkackiej.

Oryginalne kompozycje oraz formy przestrzenne, które obecnie obejrzeć można na wystawie w Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej stanowią jedynie niewielki wycinek dorobku twórczego Krystyny Dyrdy-Kortyki.

*Krystyna Dyrda-Kortyka ((ur. 25.09.1943 r. w Radlinie) ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych we Wrocławiu (obecnie Akademia Sztuk Pięknych), na Wydziale Architektury Wnętrz. Dyplom uzyskała w 1970 r., w pracowni prof. Władysława Wincze. Od 1975 r. zajmuje się tkaniną artystyczną unikatową i papierem ręcznie czerpanym, a od 1976 r. należy do wrocławskiej grupy 10xTAK. W latach 1996 – 2004 prowadziła zajęcia z malarstwa w prywatnej szkole projektowania plastycznego ABRYS we Wrocławiu. Od 2005 r. prowadzi zajęcia z tkaniny unikatowej w Akademii Sztuki Trzeciego Wieku, działającej pod patronatem wrocławskiej ASP.

Kilkakrotnie uczestniczyła w Ogólnopolskich plenerach malarskich organizowanych od 2001 r. w pensjonacie Uroczysko Zaborek koło Janowa Podlaskiego.